Couven Museum

13 x 13 - de wereld in kwadraat
2005-12-04 - 2006-04-30
In het traditionele huis op de Hühnermarkt worden ca. 300 Nederlandse tegels afkomstig uit privécollecties gepresenteerd. In combinatie met het eigen bestand historische keramische tegels uit de verzameling Ludwig biedt het Couven-Museum op deze manier een uitgebreide inkijk in het leven en wonen tussen de 16e en 19e eeuw.

De keramische tegel kwam oorspronkelijk uit het Arabische gebied. Via Spanje belandde deze tegel uiteindelijk ook in Nederland, waar zich tegen het einde van de 16e eeuw talrijke tegelbakkerijen in de productie van faiences en tegels hadden gespecialiseerd. Nederland beleefde in de 17e eeuw een ware bloeiperiode, zowel op economisch als artistiek gebied. Deze tijd staat dan ook bekend als de Gouden Eeuw. Door de welstand groeiden de steden. De burgerlijke stand was in het bezit van stadswoningen en landgoederen die overdadig met tegels werden bekleed.
Het motief werd in de 17e eeuw uitgebreid met thema’s uit het dagelijkse leven. Realisme was bij de afbeelding van het alledaagse niet het allerbelangrijkste, de motieven moesten vooral herkenbaar zijn. De 13 x 13 cm tegels waren miniatuur schilderijen, waarop wereld in het klein werd afgebeeld. Binnen het barokke decoratie- en kunstconcept werden de decoratieve motieven op de muren gezien als een geheel. Wat afgebeeld werd, speelde daarin een ondergeschikte rol: zo springen de dieren vaak in dezelfde richting en de figuren staan dikwijls in hetzelfde landschap – eenheid boven individualiteit.
De motieven op de muurtegels bestaan meestal uit bloemen en dieren, landschappen en af en toe ook spelende of werkende mensen. Op de zogeheten tegels met kinderspelletjes zijn kleine kinderen afgebeeld. Zij amuseren zich met verschillende spelletjes zoals knikkeren, stokpaardje spelen of badminton. Op de ambachtelijke tegels worden ook diverse handwerken uitgebeeld, bijvoorbeeld een schoenmaker of een leerlooier aan het werk. Verder zijn er soldaten in uniformen uit die tijd tijdens hun exercitie oefening en prachtige ruiters op steigerende paarden. Landschapstegels schetsen een kuststreek, waarin naast schepen en de zee ook de kenmerkende windmolens niet mogen ontbreken.
Meer informatie
Geschiedenis van de keramische tegel
Kinderen in het Couven
Museumpedagogisch aanbod

Jugendstildromen: De verzameling Giorgio Silzer
2007-06-06 - 2007-10-21
In de zomer van 2007 wordt in de zalen van het Couven-Museum een selectie gepresenteerd uit één van de grootste jugendstil privécollecties. Giorgio Silzer, voormalig violist en concertmeester met internationale faam afkomstig uit Opper-Silezië, verzamelde tijdens zijn leven jugendstil kunsthandwerk bracht deze stukken samen in een omvangrijke collectie. Gebruiksvoorwerpen van keramiek, glas en tin zijn naast een uitgebreide verzameling zilverbestek te zien; alle belangrijke ateliers van Berlijn tot Parijs, van Wenen en St. Petersburg tot Nancy en Sèvres zijn hier vertegenwoordigd. Beroemde ontwerpers zoals Peter Behrens, Joseph Maria Olbrich en Henry van der Velde, maar ook Peter Carl Fabergé en Emile Gallé laten met hun meesterwerken de wereld van de “Belle Epoque” herrijzen.

De collectie geeft een typisch beeld van de stilistische vernieuwingen in de jugendstil tussen 1885 en 1914. Duidelijk wordt vooral de tweeslachtige richting waarin zich de jugendstil ontwikkelde, een speelse ornamentele, plantaardige stijl tegenover een strakker ontwerp waarmee een eenheid van vorm en functie werd nagestreefd. Met de afkeer van het historisme deden nieuwe artistieke ideeën, o.a. uit de Japanse en oriëntaalse kunst en de preklassieke oudheid, hun intrede. Beoogd was de creatie van een nieuw totaalkunstwerk. Dit kunstwerk zou naast architectuur, beeldende -, en podiumkunst, ook kunsthandwerk en een algehele levenshouding omvatten, en moest hierdoor invloed uitoefenen op het alledaagse. De culturele ommekeer in de jugendstil, die zich uitbreidde over alle geïndustrialiseerde naties en waarin zowel de levensfilosofie als de intentie van de artistieke vormgeving werd omschreven, vormde uiteindelijk de grondlegging voor de moderne tijd na de Eerste Wereldoorlog.

De tentoonstelling zal vervolgens te zien zijn in het Historisches Museum in Marstall, Paderborn Schloß Neuhaus. (17 november 2007 – 27 januari 2008).
Bij de tentoonstelling verschijnt een catalogus voor de prijs van 10 euro.

Uit grootmoeders kerstvertrek
2007-12-01 - 2008-02-03
Al in lang vervolgen tijden betoverden vertrekken, rijk versierd met kerstdecoratie de mensen. Bomen en muren werden versierd met kerstmannen, engelen en lametta. Sleeën en notenkrakers lieten de hartjes van de kinderen sneller kloppen. Het Couven-Museum in hartje Aken toont dit jaar een breed assortiment historische voorbeelden.
Al in lang vervolgen tijden betoverden vertrekken, rijk versierd met kerstdecoratie de mensen. Bomen en muren werden versierd met kerstmannen, engelen en lametta. Sleeën en notenkrakers lieten de hartjes van de kinderen sneller kloppen.

Historische kerstdecoratie is sinds geruime tijd ook geliefd bij verzamelaars. Talrijke privécollecties houden zich met dit thema bezig, dat als spiegel van het burgerlijke leven in vroegere tijden een bijzondere betekenis toekomt. De verzameling historische kerstdecoratie die in het Couven-Museum wordt getoond, is afkomstig van Heinz Lanzen, een verzamelaar uit Eschweiler. Zijn verzameling is ondertussen uitgegroeid tot bijna 800 objecten met o.a. objecten uit de biedermeiertijd, curieuze duivelsballetjes uit de periode tussen de jaren 20 en het midden van de jaren 40 van de 20ste eeuw.
Opening: 30.11.2007, 19.00 uur
Flyer Uit grootmoeders kerstvertrek

Het Couven-Museum in Haus Monheim wordt 50
2008-05-10 - 2008-09-21
Het Couven-Museum, sinds 1958 gevestigd in Haus Monheim, viert zijn 50 jarig jubileum. Na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog werd het museum hier ondergebracht. Ter gelegenheid van het jubileum krijgt de bezoeker de kans een blik terug in de tijd te werpen. Op oude foto’s is de eerste inrichting van dit huis te zien. Ze geven een kijk in de destijds gerestaureerde “pronkkamer van Aken” waarin het thema burgerlijke wooncultuur tussen de 18e en 19e eeuw centraal staat.
Een korte film laat de toenmalige sfeer herleven. De begintijd van het Couven Museum en het huidige concept met alle tussentijdse veranderingen worden tegenover elkaar geplaatst. Enkele objecten, die voor de jaren 50 nog de sfeer van het Couven-Museum hebben meebepaald, moeten dringend worden gerestaureerd. Een overzicht van alle toekomstig geplande restauratieprojecten van de oude inrichting illustreren de levendige omgang met de overgeleverde traditie.
Flyer Het Couven-Museum wordt 50

Anita Brendgens
2008-09-27 - 2009-02-01
In het kader van de kunstroute presenteert het Couven-Museum hedendaagse kunst die voor de verandering niet lijnrecht tegenover de burgerlijke wooncultuur uit de 18e en 19e staat, maar zich harmonisch in de aanwezige sfeer invoegt. Anita Brendgens vormt alledaagse voorwerpen in papier-maché af en hangt ze op aan dunne draden. Hierdoor lijkt het alsof de stukken vrij in de ruimte zweven. Maar nooit wordt het hele voorwerp in papier omgezet. Het zijn fragmenten die in hun non finito de breekbaarheid en fragiliteit van de voorwerpen zichtbaar maken. Fruitmand, groentebord, kandelaar, soepkom en couverts, het thema tafelcultuur staat centraal in haar werk. Het wit van het papier laat de drie dimensionale elementen, die zich gewichtloos bewegen, schitteren. Ze nemen de bezoeker mee naar een andere, lichte wereld die lijkt op een droom. Anita Brendgens vertelt poëtische verhalen over herinnering en kwetsbaarheid, waarvoor het Couven-Museum het passende decor biedt.

Fascinatie en mythe Barnsteenkamer
2008-11-01 - 2009-01-06
Barnsteen, als ruw materiaal, is fascinerend. Barnsteen was altijd al een teken van luxe en macht en werd voor sieraden en sier- en gebruiksvoorwerken gebruikt. De transparante goudgele en roodbruine kleur geeft deze edelsteen zijn kenmerkend uiterlijk.
De beroemde barnsteenkamer in het Catharinapaleis in Tsarskoje Selo, nabij St. Petersburg, waarin de muren van één zaal bekleed waren met barnstenen panelen, is uitgegroeid tot een mythe. In het tumult van de Tweede Wereldoorlog zijn de panelen verdwenen. Het buitengewoon kostbare en meesterlijke handwerk – de kamer werd ook het achtste wereldwonder genoemd – geven dit werk zijn betoverende uitstraling.
De barnsteenkamer was een geschenk van de Pruisische koning Wilhelm Frederik I aan de Russische tsaar Peter de Grote. De panelen werden in Danzig en Konigsbergen gemaakt en in 1716 aan de tsaar geschonken. Maar pas tsarina Elisabeth, de dochter van de tsaar, liet de panelen in het Catharinapaleis in Tsarskoje Selo inbouwen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de barnsteenpanelen naar Konigsbergen getransporteerd, waar ze in 1945 op nog onbekende manier verloren zijn gegaan.
In 1981 werd de barnsteenwerkplaats Tsarskoje Selo in de voormalige zomerresidentie van de Russische tsaren opgericht met als doel de Barnsteenkamer te reconstrueren. In 2003 werd ter gelegenheid van het 300 jarige jubileum van de stad St. Petersburg de tweede Barnsteenkamer in het Catharinapaleis heropend.
In de tentoonstelling wordt het zowel ambitieuze als delicate werk van de barnsteenwerkplaats gepresenteerd. Iconen, juwelenkistjes, kandelaars en andere kostbaarheden worden tijdens de tentoonstelling getoond. Historisch tekst- en beeldmateriaal zullen deze expositiestukken aanvullen. Een meester barnsteendraaier zal tijdens de tentoonstelling voor de ogen van de bezoekers kleinere stukken maken, zodat het moeilijke metier van de edelsteenslijperij live te zien is en de artistieke en technische prestaties van de barnsteenwerkplaats duidelijk zichtbaar worden. Een film over de barnsteenkamer en zijn wedergeboorte zal de tentoonstelling begeleiden.

fascinatie en mythe Barnsteenkamer

Zoete verleiding. Van cacao tot chocolade
2009-05-09 - 2009-09-13
Het Couven-Museum Aken, gevestigd in Haus Monheim, is door zijn familietraditie verbonden met de geschiedenis van de chocolade. In 1857 produceerde een Italiaanse chocolatier in opdracht van Leonhard Monheim de eerste reep chocolade van Duitsland. Leonard Monheim was de zoon van apotheker Johann Peter Joseph Monheim, die in Haus Monheim woonde. Chocolade werd destijds als versterkend middel en geneesmiddel verhandeld en werd hoofdzakelijk verkocht in apotheken. Ook in de apotheek van Haus Monheim werden chocoladepastilles samen met zalfjes en zetpillen gemaakt van cacaoboter verkocht.
Met zo’n achtergrond biedt het Couven-Museum het juiste decor voor de tentoonstelling Zoete verleiding – die oorspronkelijk helemaal niet zoet was! Toen de Spanjaarden in de 16e eeuw de cacaoboon naar Europa brachten, gold de plant als middeltje voor alles en werd zelfs door de kerk erkend als geoorloofd eten tijdens de vastentijd, omdat het niet zo lekker smaakte. In de loop van de 17e en 18e eeuw groeide vloeibare cacao uit tot luxe genotmiddel van de adel en rijke burgerstand. Deze ontwikkeling maakte zich niet alleen bemerkbaar in de recepten, maar ook in het kostbare porselein en het luxe zilverservies. Pas in de 19e eeuw werd cacao ook voor brede bevolkingsgroepen betaalbaar, waardoor de reep chocolade tegen het einde van die eeuw uitgroeide tot het geliefde, maar erg dure snoepgoed van de bourgeoisie.
Het Couven-Museum vertelt de geschiedenis van de chocolade, van de begintijd tot in de 20ste eeuw. Centraal staat de chocoladecultuur van de barok en de 19e eeuwse bourgeoisie. Deze twee tijdperken zijn in het Couven-Museum vertegenwoordigd door voorwerpen uit de wooncultuur. Maar een kritische noot mag niet ontbreken: kolonialisme, uitbuiting en faire trade worden ook besproken.
Flyer Zoete verleiding

Het belang van rococo
2009-09-26 - 2009-11-08
Twee kunstenaars – de in Aken levende Nederlander Luc Merx en de in Darmstadt wonende Holmer Schleyerbach- zijn met elkaar verbonden door het gezamenlijke project “Het belang van rococo” waarin het grensgebied tussen kunst en architectuur wordt verkend. In het kader van het project wordt voor het Couven-Museum een installatie ontwikkelt die zich over meerdere zalen, met meubels, schilderijen en porselein uit de 18e eeuw spreidt.

Uitgangspunt voor de werken van Luc Merx en Holmer Schleyerbach is 18e eeuwse architectuur en het rocaille ornament. Beide kunstenaars zien gelijkenissen tussen de rococo en de virtuele architectuur en beeldconstructie, met name het illusionisme en de typische wijze om de toeschouwer op een misleidende manier de ruimte te laten beleven.

Hun behang nemen de principes van de rococo als uitgangspunt en passen ze toe op bijdetijdse ornamenten. Ook in het porselein is rococo terug te vinden, zowel in de keuze van het medium als in de vormgeving van het oppervlak. Op een hanglamp prijken naakte, menselijke figuren. Ze zijn illusionair uitgebeeld en in elkaar verstrengeld met een typisch barokke ontroering.
Flyer Het belang van rococo

Lekker warm
2009-11-28 - 2010-01-31
Met deze tentoonstelling richt het Couven-Museum zich op de cultuur- en techniekgeschiedenis van de huiselijke warmte.
Prachtige open haarden, sierlijke kachels, elegante haardschermen en glanzende messingaccessoires zijn te zien in Haus Monheim. Ze tonen zowel de functionele als representatieve elementen van de interieurinrichting.

In de geschiedenis van de huiselijke verwarmingstechniek mogen ook de onmisbare huishoudelijke apparaten niet ontbreken, o.a. gietijzeren “kookmachines”, wafelijzers, bedwarmers en strijkijzers. De poppenhaard met toebehoren, die getrouw naar het origineel is gemaakt, nodigt de bezoekers uit binnen te treden in de wereld van het kinderlijke spel.
Voor het eerst worden ook speciaal geselecteerde exemplaren van de recentelijk op de markt gekomen verzameling kachels met ovens uit de renaissance en barok tentoongesteld. Ze geven een indrukwekkend overzicht over de producten van de grote Midden-Europese centra voor ovenbouw. Naast de kunsthistorische aspecten van de ovenkeramiek, de kunst van het ijzergieten en de interieurstijl van de bourgeoisie, worden ook de technische aspecten van de ovenbouw belicht – van de begintijd van de centrale verwarming tot aan de pionierprestaties van Hugo Junkers op het gebied van de badgeiser.

Een reeks lezingen zal de tentoonstelling begeleiden met zowel kunsthistorische bijdrages als evenementen met betrekking tot actuele vragen omtrent energietechniek en klimaatonderzoek.
Flyer Lekker warm
Catalogus Lekker warm
Schoolprogramma Lekker warm
Evenementen Lekker warm

Van paaseieren, haasjes en oude gebruiken
2010-02-20 - 2010-04-18
Ca.150 paasvoorwerpen die in de vele zalen van het museum zijn tentoongesteld, komen uit de verzameling van Monika Lennartz uit Mönchengladbach.
De voorwerpen zijn ingedeeld in drie categorieën en geven een breed overzicht over de religieuze paasafbeelding, de ontwikkeling van de haas als brenger van geschenken en het ei als meest geliefde paasdecoratie. Ook staan enkele vitrines in het teken van bekende en minder bekende regionale paastradities.

Flyer: Paasdecoratie

100 kunstenaars – 100 tegels 2010
2010-09-25 - 2010-10-24
Ter gelegenheid van de kunstroute Aken 2010 worden in het Couven-Museum tijdelijk 100 tegels ondergebracht die zijn ontworpen door 100 kunstenaars. Deze tegels worden naast de vaste collectie, voornamelijk Nederlandse tegels, uit de 17e en 18e eeuw gepresenteerd.
Dit project, dat reeds in 2007 in het Ludwig Forum in Aken en 2009 in Zinkhütter Hof in Stolberg werd gerealiseerd, eindigt haar reis in het Couven-Museum. Het project is een initiatief van kunstenares Gabriele Prill. Een witte standaardtegel vormt de basis van het artistieke concept. De tegels worden met verschillende materialen bewerkt, o.a. porseleinverf, koperbik, staal, olie, acryl, papier, bladgoud, lijm, hout, glas, jute, lak en silicone.
Het resultaat is net zo gevarieerd als de kunstenaars zelf. Niet alleen regionale kunstenaars, maar ook nationale en internationale kunstenaars doen mee met dit sociale project. Op 24 oktober 2010 worden de 100 tegels geveild. De opbrengst is bestemd voor BUNTEN KREIS in de regio Aken.
Opening: 24 september 2010, 19.00 uur
www.100kuenstler-100kacheln.de

500 jaar gezamenlijk schitteren
2010-10-09 - 2010-11-28
De Akense vereniging voor goudsmeden viert dit jaar zijn 500 jarig bestaan. Het Couven-Museum maakt deel uit van het gevarieerde feestprogramma. Het is één van de drie locaties en toont profaan werk uit ateliers in Aken. De overige locaties in het programma van de vereniging voor goudsmeden zijn Sparkasse Aachen, en de Schatkamer van de Dom van Aken, waar sacrale werken worden gepresenteerd.
Te zien zijn stukken van bekende, oudere goudsmeden en familiebedrijven (von Rodt, von Orsbach, Joh. Theod. Cremer, Hub. Moeren), werken uit de periode van het historisme en werken van meesters uit de moderne tijd. De geëxposeerde werken variëren van middenstukken, bestek, sierbokalen, ambtsketens, schutterszilver tot individueel gemaakte juwelen.
Vooraankondiging: 8 oktober 2010, 17.00-18.00 uur

De ontnuchtering van Europa
2010-12-04 - 2011-03-20
Koffie en thee werden in de 17e eeuw bijna gelijktijdig in Europa geïntroduceerd. Koffie was tot dan toe alleen in Afrika bij de Arabieren bekend en de oorsprong van thee ligt in Azië. Aanvankelijk werden deze dranken in aristocratische kringen genoten voordat ze geleidelijk aan ook een plaats bij de bourgeoisie in Europa veroverden. Ze namen de plaats in van de gebruikelijke alcoholische dranken zoals wijn, bier en jenever en werden gevierd als de grote “ontnuchtering”. Hun populariteit paste helemaal in het beeld van de verlichting, die het algemene denken in de 18e eeuw beheerste.
Nieuwe dingen waren nodig om van de kostbare exotische koffie en thee te kunnen genieten, niet alleen voor de bereiding maar ook voor het opdienen. Naast de koffiebrander en de koffiemolen had de dames en heren vooral behoefte aan ander porseleinservies – voor het genieten op niveau. De culturele omwenteling die met de verbreiding van de nieuwe warme dranken in Europa zijn intrede had gedaan, wordt door de nieuwe koffie-, en thee cultuur in al haar facetten beschreven.
Opening: 3 december 2010, 19.00 uur
Flyer koffie thee

La Beauté – de geschiedenis van de cosmetica
2011-05-14 - 2011-09-04
De schoonheidsidealen en de middeltjes om deze idealen te verwezenlijken zijn in de loop der tijd erg veranderd. Cosmetica werd altijd al gebruikt voor de verzorging en verfraaiing van het gezicht. Weldadige producten, bewust kleurgebruik en geselecteerde geuren verzorgden het uiterlijk en gaven de gebruiker een aantrekkelijke uitstraling. Maar cosmetica was een luxegoed en was eeuwenlang slechts weggelegd voor de hogere lagen van de bevolking. Dit is duidelijk te zien aan de edele verpakkingen en fijn versierde gebruiksvoorwerpen gemaakt kostbaar materiaal uit de verschillende tijdperken.

De portretkunst legt zowel de verandering van het schoonheidsideaal, de wisselende mode als de populaire make-up technieken door de eeuwen heen vast. Echter, deze middelen waren vaak niet bevorderlijk voor de gezondheid. Sinds de antieke oudheid werd de nobele bleekheid van het witte gezicht verkregen door het aanbrengen van loodwit. Gezondere recepten worden pas sinds de verlichting door de cosmetica experts aanbevolen. De dure grondstoffen voor de “zelfgemaakte” cosmetica van de kappers en parfumerieën, de poederverkopers en verkoper van galanteriewaren waren verkrijgbaar in de apotheek. Door de industriële ontwikkelingen in 19e en 20e eeuw werden de verzorgende en verfraaiende producten ook voor bredere lagen van de bevolking betaalbaar. Maar nog steeds is cosmetica, met de mooi ontworpen poederdoosjes, parfumflesjes, crèmepotjes en chique lippenstifthouders, gehuld in een waas van luxe.

De tentoonstelling neemt u mee op verkenningstocht door de geschiedenis van de verleidelijke cosmetica, van de antieke oudheid tot aan het heden. In samenwerking met Babor Cosmetics, een traditioneel Akense firma van internationale faam, worden geselecteerde objecten en schilderijen over de cultuur van de schoonheidsverzorging getoond. Ze geven een beeld van de snellevende maar desalniettemin typische trends op het gebied van schoonheid en verzorging, van de jaren 50 tot het heden.
Flyer La Beauté

Het geheime leven van de ornamenten
2011-09-24 - 2011-10-30
Tussen 24 september en 30 oktober bevolken verschillende dieren het Couven-Museum. De filigrane figuren zijn gemaakt van papier en draad. Er zijn fantasievolle kevers en andere kunstzinnig gevormde dieren, die zeer esthetisch en aangenaam uitzien. Ze zijn hier niet toevallig! Het zijn mutaties van de rococo ornamenten die overal op de meubels aanwezig zijn. Odine Lang is opzoek naar deze veelvormige ornamenten. Ze fixeert ze met haar kamera, waardoor de elementen los van hun oorspronkelijke context komen te staan. In haar stukken worden de ornamenten op geheel eigen wijze tot leven gewekt. Haar objecten zijn steeds een weerspiegeling van organische vormen. De vertrouwde rococo sfeer wordt op een subtiele manier een beetje eng. De kunstenares is afkomstig uit Göttingen maar woont in Aken. Ze transformeert historische ornamenten in levensechte dieren, wat in deze omgeving een beetje surreëel aandoet en lichtelijk irriteert.

De tentoonstelling wordt als deel van de 14e kunstroute Aken gehouden op 24 en 25 september 2011.
De catalogus kost 4,- €t.

Het kerstkindje in de glazen schrijn – over de betovering van barokke kloosterstukken
2011-11-19 - 2012-02-12
Met de contrareformatie werd de pracht en praal zijn intrede in de liturgie geïntroduceerd. De pelgrimstochten beleefden een opleving en de cultus rond heiligen en relikwieën werd aangewakkerd. Na de middeleeuwen werd de verering van het kindje Jezus met name in Zuid-Duitsland en de Alpen gepraktiseerd, maar beperkte zich tot de reformatie vooral tot clausuren en vrouwenkloosters. Tijdens de barok werd deze verering publiek bezit. De meest bekende figuren waren als kopie niet alleen aanwezig in kerken, maar waren ook in de burgerlijke en boerenvertrekken terug te vinden, meestal als kerstkindje tijdens de Kerst.
Ook de kribbe beleefden vanaf het midden van de 16e eeuw een enorme opleving, die werd aangevuurd door de Jezuïeten. In de katholieke gebieden werd het dagelijks leven bepaald door religieuze volkstradities. De tentoonstelling presenteert talrijke voorwerpen die de verschillende facetten van barokke vroomheid reconstrueren en illustreren: o.a. kindje Jezus voor de bedevaart, zogeheten “Fatschenkind” (het kind in doeken gewikkeld), wiegenkindjes en kinderen in beschilderde houten kistjes, afbeeldingen van relikwieën, votieve en devotie afbeeldingen en kribbes die verwijzen naar twee belangrijke kribbelandschappen: Bovenschwaben en Napels.
Het thema “geestelijke huisapotheek” wordt in deze tentoonstelling vertegenwoordigd door barokke geneesmiddelen zoals fylacterion, gewijde voorwerpen die bescherming boden, rozenkransen, gebedsdoeken, stofrelikwieën en amuletten. Deze tonen aan hoe men zich destijds bewapende tegen de ziektes in lijf en ziel.
De verzameling van Monika Lennartz wordt gepresenteerd in de sfeer van de burgerlijke wooncultuur van het Couven-Museums. De doelstelling van de tentoonstelling is de barokke vroomheid, voornamelijk de gebruiken rondom de kersttijd te laten herleven en zowel bekende als vergeten tradities in een nieuw licht te bekijken.
Bij de tentoonstelling verschijnt een catalogus.

Poppendromen
2012-05-12 - 2012-09-02
Een pop is een figuurlijke imitatie van een mens. De pop is één van de oudste en meest geliefde speeltjes, maar is tevens verzamelobject en decoratief voorwerp. Poppen werden al in het oude Egypte en in het antieke Griekenland en Rome gemaakt. Echter, het is niet zeker of ze destijds gebruikt werden voor rituele doeleinden of als speelgoed. Maar in al deze culturen gaf het ook kinderen die met poppen gemaakt van verschillende materialen speelden.

Met de industrialisering bereikte in de 19e eeuw ook de techniek van het poppen-maken zijn hoogtepunt. Deze periode ging vooraf aan de ontdekking van de kindsheid in de romantiek en biedermeiertijd. Verschillende materialen zoals porselein, gummi, was, blik, gemengde stoffen en celluloid werden gebruikt. De pop groeide uit tot een alom geliefd voorwerp. De tentoonstelling toont bonte en innemende exemplaren uit de poppenwereld: Duitse en Franse poppen van porselein en celluloid, Italiaanse viltpoppen, Käthe-Kruse poppen – de oudste uit de 19e eeuw, de jongste uit het midden van de 20ste eeuw.

Flyer Poppendromen

Wolfgang Nestler: Het innerlijk leven
2012-09-22 - 2012-10-21
Fotografische verkenning vormt de basis van het kunstproject van Wolfgang Nestler in het Couven-Museum. Het interesse van de kunstenaar richt zich op het oude woonhuis van Aken en zijn historische “bewoners”. Nestler fotografeert gezichten, hoofden en figuren. Hij registreert objecten en ruimtelijke ensembles, die een bijzondere betekenis hebben. Doordat de kunstenaar de objecten uit hun omgeving licht en met behulp van de fotografie uitvergroot, staan de gezichten, figuren en objecten open om vanuit een ander perfectief te worden waargenomen. Iedere foto opent een associatieve ruimte voor de toeschouwer, waarin het voor hem mogelijk is een verband tussen zich zelf en het afgebeelde te creëren. Het tweede deel van dit project bestaat uit het verkennen van het terrein door de scholieren van de Höfener Heckenlandschool. Ook zij volgen de historische voetsporen in Haus Monheim en gaan een dialoog aan met de kunstenaar en zijn werk. Zo ontstaan nieuwe verhalen die het hedendaagse leven erbij betrekken.
Wolfgang Nestler zoekt met zijn kunstprojecten steeds opnieuw publieke ruimtes op, waarin het gebouw als levensoord centraal staat. Hij nam twee keer deel aan de documenta en was tot 2008 professor aan de hogeschool voor beeldende kunst Saar. Kenmerkend voor zijn kunstprojecten is het procedurele. Andere leidende figuren worden in zijn werk betrokken en verbinden plaatsen, tijden en ervaringswerelden met elkaar.
De tentoonstelling in het Couven-Museum maakt deel uit van kunstroute Aken 2012.

Flyer Nestler

De nieuwe bruiklenen van de Peter und Irene Ludwig Stiftung
2013-04-09 - 2013-06-30
De afdeling toegepaste kunst is sinds kort verrijkt met enkele bruikleenstukken uit de Sammlung Ludwig. De stukken, die zijn overgeplaatst naar het Suermondt-Ludwig-Museum, behoorden tot de grote privécollectie van de in 2010 overleden mecenas. Deze bruiklenen zijn tijdelijk in het Couven-Museum te zien en worden op deze manier aan het publiek voorgesteld. Het gaat om een zilveren bord en een zilveren kandelaar, lederen koffers, porselein, koper servies en glaskistjes, die als bad souvenir in het 19e eeuwse Aken in omloop waren. Ze geven inzicht in de minder bekende aspecten van de veelzijdige verzamelpassie van het echtpaar Ludwig.

Klangwelten in Couven-Räumen
2013-09-12 19:00 - 22:00 (Europe/Berlin)
Programm
Begrüßung / Greeting

Dr. Dagmar Preising, Leiterin des Couven-Museums

Grußworte / Adresses of welcome

Dr. Margrethe Schmeer, Bürgermeisterin in Aachen
Isabelle Weykmans, Ministerin der Deutschsprachigen Gemeinschaft Belgiens
drs. A.M.G. (Twan) Beurskens, Gedeputeerdevoor Economie en Grondbedrijf in deProvincie Limburg

Festvortrag / Lecture

Dr. Lutz-Henning Meyer, Denkmalpfleger des Landschaftsverbands Rheinland, i.R.

Einführung in die Ausstellung „Musikinstrumente und musikalische Kultur zwischen Barock und Biedermeier“ im Couven-Museum / Introduction to the exhibition „Musical Instruments and Culture from Baroque to Biedermeier“ at the Couven-Museum

Gisela Schäffer, M.A., Kuratorin, Couven-Museum

Musik / Music

Das Chapelle Quartett Aachen spielt Streichquartett f-moll / Stringquartett f-minor, Op. 20 Nr. 5 von / by Joseph Haydn (1732-1809)

Im Anschluss: Rundgang durch die Ausstellung im Couven-Museum/ Afterwards: a tour through the exhibition at the Couven-Museum

Klankwerelden in Couvens ruimtes
2013-09-13 10:00 - 2014-01-12 17:00
Ter gelegenheid van de 250ste sterfdag van de barokarchitect Joseph Couven initieert het Couven-Museum op 12 september 2013 in Aken een transnationaal cultuurproject, waarin de betekenis van Akens vooraanstaande bouwmeester voor het architectuurlandschap Rijn-Maasland centraal staat.
De samenwerking met de Westfaalse hofarchitect Johann Conrad Schlaun drukte een stempel op de vroege beroepsjaren van Johann Joseph Couven (1701-1763). Door zijn studie van de Franse régence stijl en het Zuid-Duitse laatbarok ontwikkelde Couven een karakteristieke, regionale architectuurtaal. Hierdoor kreeg hij chique opdrachten van adel, kerk en bourgeoisie om hun representatieve bouwwerken en inrichtingen te ontwerpen.
Onder de titel “Klankwerelden in Couvens ruimtes” worden voor het eerst, grensoverschrijdend, de belangrijkste in stand gehouden monumenten van Johann Joseph Couven aan elkaar gekoppeld. Evenementen waarin muziek centraal staat zullen een netwerk tussen de ruimtes tot stand brengen. Het thema muziek is bijzonder geschikt om de bedoeling achter de uiteenlopende architectonische opdrachten – zowel de kerkelijke sacrale bouwwerken, de zetels van de adel als de burgerhuizen – te kunnen ervaren. In dit kader worden tussen 12 september 2013 en 12 januari 2014 diverse evenementen georganiseerd in 18 verschillende monumenten in en buiten Duitsland. Er zullen concerten en rondleidingen worden gehouden. Het aanbod aan evenementen, speciaal met het oog op bepaalde doelgroepen, is erg gevarieerd.
De tentoonstelling “Klankwerelden in Couvens ruimtes – muziekinstrumenten en muziekcultuur tussen barok en classicisme” in het Couven-Museum zal het project begeleiden. De tentoonstelling geeft een beeld van de muzikale praktijken tussen 1700 en 1815, zowel privé als openbaar. Hier worden ook de nog bewaard gebleven, originele bouwtekeningen en architectuurontwerpen van de monumenten getoond, die muzikaal met elkaar verbonden worden. Ze bieden een overzicht van Couvens werk. Eveneens wordt in het Couven-Museum een conferentie gehouden, met als doelstelling nieuwe interpretatiemogelijkheden in Couvens architectuur aan het licht te brengen en het begripsvermogen te verruimen. Dit vrij specifieke thema beweegt zich op het cultuurhistorisch interessante grensvlak tussen architectuur- en muziekgeschiedenis.
Download: Flyer Programma in Couven-Museum
Gedetailleerde informatie over het programma, de partners en deelnemers vindt u op
www.couven-klangwelten2013.de

Die Heilige mit der Orgel, der Hirte mit der Schlamei
2013-09-28 15:00 - 16:30

Von der Viola d'Amore bis zur Vogelorgel
2013-10-05 15:00 - 17:00

Familiensonntag: "Schlüpf durch das Fenster der Zeit" - Johann Joseph Couven und die Musik
2013-10-06 10:00 - 18:00
Programm
11.15 Uhr: Muscheln mit Schnörkel und Bohne
Der Architekt Johann Joseph Couven
12.30 Uhr: Gambe streichen, Trommel schlagen, Laute zupfen
Musik der Couven-Zeit
14.00 Uhr: Wo sind denn hier die Musikanten?
Ein Suchspiel für scharfe Augen
15.30 Uhr: Das spielt heute keiner mehr: Posthorn und Vogelorgel
Offene Werkstatt 11-17.30 Uhr:
Bastle eine Tellerrassel, die aussieht wie ein Huhn, eine Qualle oder wie Pippi Langstrumpf!

Hausführung
2013-10-06 11:15 - 13:00, 2013-10-13 11:15 - 13:00
Öffentliche Hausführung durchs Couven-Museum mit Georg Tilger

Kleine Musikgeschichte der Couven-Zeit
2013-10-09 15:00 - 16:30
Erfahren Sie mehr über Stadtpfeiferei und Kirchenmusik, reisende Virtuosen und dilettierende Bürger in Zeit von J.J. Couven. Beschließen Sie den Museumsbesuch mit einer köstlichen Kuchen-Spezialität und einem Heißgetränk gratis im Café zum Mohren.
Kosten: 7,50 Euro, Anmeldung erforderlich unter +49(0)241-47980-20 oder renate.szatkowski@mail.aachen.de

Johann-Joseph Couven: Entwürfe für die Baukunst zwischen Rhein und Maas
2013-10-12 15:00 - 17:00

Konzert: Barafostus' Dream
2013-10-13 12:00 - 14:00
Ein Konzert in historischen Kostümen mit Ensembles der Städtischen Musikschule (Blockflöten – Querflöten – Violinen – Harfe – Violoncello – Cembalo). In Kooperation mit der Musikschule Aachen und der Hochschule für Musik und Tanz Köln, Standort Aachen.
Leitung: Hanna Gründer und Melitta Wolf.

Ein Streifzug durch die Musikinstrumente des Barock
2013-10-15 18:30 - 20:30
Im Rahmen der Ausstellung „Klangwelten in Couven-Räumen. Musikinstrumente und musikalische Kultur zwischen Barock und Biedermeier“, die noch bis zum 12. Januar im Couven-Museum am Hühnermarkt zu sehen ist, findet am Dienstag, 15. Oktober, um 18.30 Uhr ein Vortrag von Professor Dr. Eszter Fontana aus Leipzig statt.
Unter dem Titel „Musikinstrumente des Barock – Ein Streifzug“ stellt Professorin Fontana einige typische Musikinstrumente des Barocks vor. Interessante und wahre Geschichten über Erfindungen und Neukonstruktionen von Musikinstrumenten treten dabei in den Fokus. Sonderanfertigungen und besonders schön gestaltete Musikinstrumente werden den interessierten Zuhörern vorgeführt. Der Vortrag wird durch Klangbeispiele begleitet.
Kosten: 5 Euro, ermäßigt 3 Euro (Museumseintritt)
